Truyện kể về một người hành khất tên là Thạch Sùng nhưng có chí làm giàu.

• Sự nghiệp: Ban đầu, Thạch Sùng nhịn ăn nhịn mặc để tích lũy vốn, sau đó nhờ đoán được điềm mưa lụt lớn nên đã mua gạo tích trữ. Khi nạn đói xảy ra, hắn bán gạo giá cao chót vót và nhanh chóng trở thành cự phú nhờ buôn bán và cho vay nặng lãi, thậm chí được phong tước Quận Công.

• Cuộc đấu của: Thạch Sùng sống vô cùng xa hoa. Hắn tham gia cuộc đấu của cải với người họ Vương (em trai Hoàng hậu) tại kinh thành, với giao ước người thua phải nộp mười thúng vàng.

• Thất bại: Trong cuộc đấu khoe khoang gay cấn, Thạch Sùng tưởng chừng như thắng thế khi khoe hết vàng bạc, châu báu và vật quý hiếm. Tuy nhiên, tên hoạn quan bên cạnh Vương đã gợi ý hỏi Thạch Sùng về vật dụng tầm thường nhất: "mẻ kho" (nồi đất bị mẻ dùng để kho cá của người nghèo). Thạch Sùng đã quá giàu có nên không còn giữ bất cứ thứ đồ hèn hạ nào trong nhà.

• Kết cục: Thạch Sùng thua cuộc vì không thể tìm ra cái "mẻ kho". Hắn phải mất toàn bộ gia sản cho họ Vương và chết trong cô đơn. Hắn hóa thành con thạch sùng (thằn lằn) và tiếng kêu "thạch thạch" là tiếng tiếc nuối cơ nghiệp.